Ψυχή βαθιά η στο βάθος κήπος;

Είναι ηλίου φαεινότερο πως μια απόπειρα ανάδειξης της ιστορίας έχει ενδιαφέρον και μάλιστα μεγάλο μιας και αναδείχνει το χτες που σε σχέση με το σήμερα αλλά και το αύριο είναι άμεσα συναρτήσιμα μεγέθη.
Είναι επίσης σημαντικό να δημιουργούνται έργα τέχνης που θα λειτουργήσουν ως συγκοινωνούντα δοχεία του χτες, του σήμερα αλλά και του αύριο.
Είναι ωστόσο άγριο, ίσως(τολμάμε να το πούμε) και απρεπές , να μετατρέπεται η πιο ζωντανή ακόμα και σήμερα ιστορία ενός τόπου, σε παραϊστορία είτε με εκδοχές που θυμίζουν σινε ρομάντζο, είτε παραποιημένες φανταστικές πλευρές που είναι συνήθως και η αιτία δημιουργίας αυτού του είδους του έργου τέχνης κυρίως απ' την πλευρά του παραγωγού παρά απ' την πλευρά του ίδιου του δημιουργού και ο "νοών νοείτω ". Τέτοιες περιπτώσεις ήταν το φιλμ του Κεν Λόουτς "Γη και Ελευθερία"που αναφέρονταν στον Ισπανικό εμφύλιο, όπως και το "Ο Εχθρός προ των πυλών" του Ζαν Ζακ Ανό που αναφέρονταν στην πιο επική μάχη της παγκόσμιας ιστορίας, τη μάχη του Στάλινγκραντ και τον ήρωα της ΕΣΣΔ Βασίλι Ζαϊτσεφ, ταινίες που διαδραματίζονταν με όρους σινερομάντζου. Αυτές οι δυο περιπτώσεις αποτέλεσαν δυο ερωτικές ιστορίες στη μέση δυο πολέμων με καλούς κακούς και άσχημους. Οι κακοί (ως δοσμένη κατεύθυνση των παραγωγών), είναι πάντα (οι πιο ηρωικές μορφές της ιστορίας), οι κομμουνιστές και ο άσχημος, οι ιστορικές συνθήκες που μετατρέπουν σε ήρωες μονίμως και πάντα τους κακούς κομμουνιστές. Και τις δυο τις είχαν σκηνοθετήσει δυο εξαιρετικοί σκηνοθέτες που φυσικά απέδωσαν σε επίπεδο στησίματος και απεικόνισης δυο εξαιρετικά φιλμ. Πρέπει να σημειώσουμε εδώ πέρα πως και το φιλμ που θα αναφερθούμε σε αυτό το επίπεδο είναι εξαιρετικό όμως η ιστορία δεν είναι ερωτική μυθοπλασία, ούτε φυσικά spaggeti western για να την ευτελίζουμε τόσο πολύ.
Στην "Ψυχή βαθιά" δεν μιλάμε για την νέα εξαιρετικών κινηματογραφικών δυνατοτήτων γυρισμάτων, μοντάζ, φωτογραφίας αλλά και ερμηνειών, ταινία του σπουδαίου σκηνοθέτη του νέου Ελληνικού κινηματογράφου Π. Βούλγαρη(είναι τόσο σπουδαίος σε αυτό το επίπεδο που η γνώμη μας είναι τουλάχιστον αδιάφορη για να μην πούμε περιττή), όμως στην προκειμένη περίπτωση δεν έχει την παραμικρή σημασία τίποτα από τα παραπάνω, δηλαδή το τεχνικό μέρος.
Ούτε φυσικά για την χρηματοδότηση της ταινίας που δεν έχει καμία σχέση με κάποιο εγκάθετο παραγωγό που θέλει να διαστρεβλώσει την ιστορία. Είναι τοις πάσι γνωστό πως το σενάριο ήταν ένα δημιούργημα της επίσης σπουδαίας συγγραφέως και συντοπίτισσας μας, της αριστερών καταβολών Ιωάννας Καρυστιάνη και συζύγου του επίσης σπουδαίου κινηματογραφιστή της εν λόγω ταινίας.
Μπορεί ο Παντελής Βούλγαρης πέραν από ένας έξοχος κινηματογραφιστής να είναι ένας υπέροχος από άποψη αγνότητας άνθρωπος, να είχε τις ίσως καλύτερες προθέσεις για τη δημιουργία αυτής του της ταινίας, μπορεί να αποτέλεσε ως ένα ορισμένο βαθμό αφορμή η γνωστή ιστορία που ο σύντροφος Χαρίλαος του αφηγήθηκε προσωπικά(άλλωστε το είχε πραγματοποιήσει και δημόσια) την οποία ο σκηνοθέτης πραγματοποίησε στο νοσοκομείο του ΔΣΕ, ωστόσο όμως και αυτή η ιστορία παραμορφώνεται με σοσιαλδημοκρατικά "κριτήρια" και ιδεαλιστικούς στοχασμούς.
Ο δικός μας εμφύλιος πόλεμος καταρχήν δεν είναι ένας οποιοσδήποτε εμφύλιος, δεν είχε και πάρα πολλά κοινά στοιχεία με τον Ισπανικό, δεν έμοιαζε ποσώς με τον Κινέζικο και με κανένα απ' αυτούς που ακολούθησαν στην Ν.Α.Ασία. Κοινά στοιχεία σαφώς και υπήρχαν, όπως και ο κοινός παρονομαστής, (που ήταν ο ιμπεριαλισμός), όμως ήταν άλλες οι συνθήκες, άλλα τα χαρακτηριστικά και τελικά στο βάθος ήταν ένας πόλεμος ανάμεσα στα πιο τίμια πατριωτικά στοιχεία(τους Κομμουνιστές), με τους Αμερικανούς και τους ντόπιους εγγυητές του δόγματος Τρούμαν. Η αλήθεια είναι πως επηρέασε και τους Κορεάτες και τους Βιετναμέζους λίγο αργότερα, ως η πρώτη αντιιμπεριαλιστική επανάσταση του 20ου αιώνα, ο δικός μας εμφύλιο δεν ήταν πραγματικός εμφύλιος, ήταν η πρώτη μεταπολεμική αντιιμπεριαλιστική επανάσταση στην Ευρώπη, μια σύγκρουση ανάμεσα στον ελληνικό λαό τους Αγγλοαμερικάνους ιμπεριαλιστές και τους ντόπιους συνεργάτες τους.
Ο δικός μας εμφύλιος δεν ήταν μια δακρύβρεχτη ιστορία, δεν ήταν πολύ περισσότερο ένας πόλεμος ανάμεσα σε δυο λαϊκά στοιχεία που αλληλομισούσαν το ένα το άλλο. Είναι γνωστό από μαρτυρίες των στελεχών του κυβερνητικού στρατού, πως ένα μεγάλο τμήμα του αποτελούνταν από φαντάρους που δεν έβλεπαν τον ΔΣΕ ως εχθρό. Για να λέμε την πάσα αλήθεια πως να τον δουν ως εχθρό άλλωστε, αφού ήταν η γνήσια συνέχεια του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, που απελευθέρωσε τη χώρα απ' την τριπλή κατοχή του 1941-1944.
Μπορεί ο Μίκης Θεοδωράκης στο γνωστό του τραγούδι "δυο γιους είχες μανούλα μου" να μιλούσε για τον εμφύλιο και να αποτέλεσε αν θέλετε άλλη μια ακόμη σοβαρή αφορμή το τραγούδι αυτό για την εν λόγω ταινία, ωστόσο γράφτηκε κάτω από άλλες συνθήκες από ένα άνθρωπο που πολέμησε στα βουνά για την ανεξαρτησία της χώρας και που ουδέποτε είπε πως το Κρεμλίνο "έχει πολλούς διαδρόμους"(όπως ειπώθηκε στο τέλος του φιλμ), ενώ έχει μελοποιήσει και γράψει τη μουσική της Ρωμιοσύνης πάνω στην ποίηση του Γ. Ρίτσου που αναφέρεται στους ηρωισμούς του λαού μας και φυσικά στην πιο λαμπρή και τίμια σελίδα αγώνα που αυτός έδωσε με το ΔΣΕ, αυτοί είναι και οι στίχοι του τραγουδιού.

"Δυο γιους είχες μανούλα μου δυο δέντρα δυο ποτάμια

δυο κάστρα Βενετσιάνικα δυο δυόσμους δυο λαχτάρες
Ένας για την ανατολή κι ο άλλος για τη δύση
κι εσύ στη μέση μοναχή μιλάς ρωτάς μιλάς ρωτάς τον ήλιο
Ήλιε που βλέπεις τα βουνά που βλέπεις τα ποτάμια
όπου θωρείς τα πάθη μας και τις φτωχές μανούλες
Αν δεις τον Παύλο φώναξε και τον Ανδρέα πες μου
μ' ένα καημό τ' ανάστησα μ' ένα λυγμό μ' ένα λυγμό τα 'γέννου
Μα εκείνοι παίρνουνε βουνά διαβαίνουνε ποτάμια
ο ένας τον άλλο ψάχνουνε για ν' αλληλοσφαγούνε
Κι εκεί στο πιο ψηλό βουνό στην πιο ψηλή ραχούλα
σιγά κοντά πλαγιάζουνε κι όνειρο - κι όνειρο ίδιο βλέπουν
Στης μάνας τρέχουνε κι οι δυο το νεκρικό κρεβάτι
μαζί τα χέρια δίνουνε της κλείνουνε τα μάτια
Και τα μαχαίρια μπήγουνε βαθιά μέσα στο χώμα
κι απ' εκεί ανάβλυσε νερό να πιεις να ξε- να πιεις να ξεδιψάσεις."

Εξάλλου είναι άλλο πράγμα να αναφέρεσαι σε με τέτοια εποποιία μέσα από ένα τραγούδι που μπορεί να σε παραπέμπει σε κάποιες χαλαρές στιγμές συγκίνησης που λειτουργούν και ανασταλτικά, ίσως και με δόσεις αγνού συναισθηματισμού, που πάντα είχαν οι κομμουνιστές, που ουδέποτε ήθελαν και δεν προξένησαν αυτοί σε καμία περίπτωση πρώτοι τον εμφύλιο και άλλο μέσα από μια ταινία που έχει χρόνο για παραπάνω αναφορές. Παρά τα όποια στραβά της, η ταινία αναδείχνει τον τηλεβόα(την ντουντούκα) που με αυτό(ή)ν, οι μαχητές του ΔΣΕ καλούσαν τους φαντάρους του κυβερνητικού στρατού να μην πολεμήσουν και να συστρατευθούν με αυτούς, όμως και αυτό το συμβάν το σενάριο το παραποιεί, προχωρώντας σε άτυπους - άτοπους, ανιστόρητους χυδαίους και ανύπαρκτους διάλογους της "Τρούμπας", που ουδέμια σχέση είχαν με την πραγματικότητα στο δεύτερο αντάρτικο.
Η ταινία πουθενά και σε κανένα σημείο δεν αναφέρονταν οι αιτίες δημιουργίας του δεύτερου αντάρτικου. Πουθενά και σε κανένα σημείο δεν αναφέρονταν για το όργιο τρομοκρατίας και διώξεων από το εναλλασσόμενο κεντρώο - δεξιό και πιστά ορκισμένο κράτος - παρακράτος (αυτά πάνε μαζί ακόμα και σήμερα) στο σχέδιο Μάρσαλ και το Δόγμα Τρούμαν εις βάρος των κομμουνιστών. Πουθενά δε γίνεται λόγος για το παρακράτος και τους Άγγλους ιμπεριαλιστές, που οδήγησαν τον λαό μας να βγει στα βουνά για να σωθεί αρχικά από το μένος των πρώην ντόπιων συνεργατών των ναζί, αργότερα των Άγγλων και τέλος των Αμερικανών ιμπεριαλιστών.
Παντού και πάντα μέσα στο φιλμ υπάρχει ένας ανιστόρητος συμψηφισμός ανάμεσα στους ιμπεριαλιστές Αμερικανούς και την (κατά την σοσιαλδημοκρατική αντίληψη) "άκαρδη" ηγεσία της τότε ΕΣΣΔ, που άφηνε τους εδώ συντρόφους της να σκοτώνονται. Γίνεται συνεχώς μια αόρατη αναφορά στο μοίρασμα του κόσμου από την συμφωνία της Γιάλτας, η συμφωνία δεν είχε σχέση με κανένα μοίρασμα του κόσμου, ούτε με την αποδοχή ποσοστών σε όλη την Ανατολική και Ν.Α Ευρώπη. Το χαρτάκι ήταν ένα τέχνασμα του Τσόρτσιλ που ουδέποτε η ΕΣΣΔ το δέχτηκε. Πάμε παρακάτω.
Θέλουμε να πιστεύουμε πως οι προθέσεις εκ μέρους του σκηνοθέτη είναι καλές, όμως όσο και να το θέλουμε, αυτό που παρατηρούμε είναι να παρουσιάζεται και να εμφορείται μέσα από το φιλμ η άχρωμη - άοσμη σοσιαλδημοκρατική ουδετερότητα του "όλοι ήμασταν καλοί πατριώτες".
Μα είναι δυνατόν να συμβαίνει κάτι τέτοιο; Από που και ως που η εθνικοφροσύνη, οι συνεχιστές των Χιττών, των Ταγματασφαλιτών, των δοσίλογων, των κουκουλοφόρων, των ΜΑΥδων, των μοναρχοφασιστών και των συνεργατών των κατακτητών να είναι καλοί πατριώτες; Αυτοί δεν έφεραν την κατοχή στην Κύπρο προς χάριν των Βρετανών μέσω Γρίβα λίγο αργότερα; Γι αυτούς η μοναδική πατρίδα τους ήταν, είναι και θα είναι αποκλειστικά και μόνο το στομάχι τους και όποιος τους ταΐζει. Γι' αυτό δίνουν αιματολογικές διακρίσεις στην έννοια πατρίδα και γι αυτό την καταστρέφουν ευσυνείδητα εδώ και 60 χρόνια στο όνομα της. Ότι φυσικό κάλος διαθέτει η Ελλάδα, όταν το βρουν μπροστά τους το κατασπαράζουν η χτίζουν μέσα και πάνω σε αυτό. Ακόμα δεν έχουμε ξεχρεώσει τους Γάμους της Σοφίας, κόρης της Φρειδεφρίκης με το γαλαζοαίματο της Ισπανίας Χουάν Κάρλος που κόστισαν 2.800.000 δολάρια στο ελληνικό δημόσιο το 1962 και με τις αντίστοιχες ισοτιμίες της εποχής, χώρια φυσικά την ολόχρυση άμαξα που τους μετέφερε, αυτή ουδείς γνωρίζει πόσο κόστισε.
Δυστυχώς η ταινία είτε πέφτει σε συνεχόμενα λάθη, η κάνει πολλά ιστορικά λάθη, η δικαιώνει εγκλήματα και ψεύδη, με κυριότερο αυτού της δικαίωσης της αισχρής προπαγάνδας της Φρειδεφρίκης για το "παιδομάζωμα".
Σε τμήματα της ταινίας όπως και στην ιστορική πραγματικότητα ο ΔΣΕ ήταν κάτι σαν θρύλος και όποτε ζήταγε βοήθεια από τους χωρικούς την είχε, όποτε ζήταγε μαχητές αυτόματα και χωρίς καμία πίεση έβρισκε. Οι εθελοντές αποτελούνταν κυρίως από κοπέλες και εφήβους, γιατί ήταν η συνέχεια ενός θρύλου για το λαό μας του ΕΛΑΣ. Με το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ακόμα και μέσα στην τριπλή κατοχή, ο λαός μας είδε τις ίσως πιο περήφανες και λαμπρές μέρες αξιοπρέπειας και ανεξαρτησίας του να γίνονται πραγματικότητα, πράγματα που στις προπολεμικές μέρες, αυτές του μεσοπολέμου έμοιαζαν με είδη πολυτελείας, καθώς επίσης και για πολλά χρόνια ακόμα και μετά τον εμφύλιο πόλεμο. Γι αυτό και ο προβοκατόρικα λεγόμενος "εθνικός στρατός"(δηλαδή ο αμερικανοκίνητος κυβερνητικός) άδειαζε τα χωριά δια της βίας, για να μην εφοδιάζουν τον ΔΣΕ και φυσικά επιστράτευε με ακόμη μεγαλύτερη βία ότι μπορούσε.
Είναι κρίμα να δίνεται δικαίωση και μάλιστα από τα αριστερά, όπως γίνεται από την ταινία, όταν ακόμα και τα ίδια τα "απομνημονεύματα" του "κομμουνιστοφάγου" στρατηγού Ζαφειρόπουλου γράφουν για το αντίθετο, δηλαδή πως τον ΔΣΕ τον συμπαθούσαν όλοι οι χωρικοί. Έλεγε ο στρατηγός για τον εχθρό του το ΔΣΕ "ο πληθυσμός είχε υποστεί μια προηγούμενη διαμόρφωσιν δια του αγροτικού κινήματος και δια του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Κατά μέγα ποσοστό δοιήκετο ευμενώς προς τον συμμοριστισμόν κυρίως από οικονομικού συμφέροντος, ίσως από φόβον και σίγουρα από θαυμασμόν". Το "από φόβον" με ίσως , τον οποίο φυσικά αξιοποίησαν οι διαστρεβλωτές της ιστορίας. Δεν είναι ο μόνος φυσικά στρατηγός ακόμα και οι συνάδελφοι του Τσακαλώτος και Καλογερόπουλος, είχαν εκφράστει με ιδιαίτερο θαυμασμό για το πόσο λαοφιλής και ατρόμητος ήταν ο ΔΣΕ.
Στο φιλμ ο ΔΣΕ παρουσιάζεται ως ο χαμένος που περίμενε την Σοβιετική βοήθεια, κάτι που το έχουμε δει και στο ντοκιμαντέρ που γύρισε η ΕΡΤ την δεκ του '90 με τα λεφτά του ελληνικού λαού, γράφουν συνολικά μονίμως οι περισσότεροι αστοί "ιστορικοί" και οι "πληρωμένοι κονδυλοφόροι", ωστόσο πρόκειται για ένα ψέμα που καλλιεργεί η αντικομμουνιστική ΝΤΠ και
απορρέει απ' την τότε προπαγάνδα της Φρειδεφρίκης(έτσι την ονόμαζε ο λαός).
Μόνο πως ο ΔΣΕ, δεν έχασε, μέχρι την 11η Αυγούστου του 1948 και μετά από την πτώση του Κλέφτη και της Αλεβίτσας στο Γράμμο μόνο νίκες έκανε(ούτε εκεί έχασε φυσικά) Για 45 μέρες ο Κλέφτης κρατούσε με ομάδες μαχητών που ουσιαστικά κάλυπταν 11500 μαχητές του ΔΣΕ στα μετώπισθεν λίγο πιο Βόρια, οι οποίοι στις 21 Αυγούστου μεταφέρθηκαν στο Βίτσι με το λεγόμενο "μεγάλο ελιγμό". Αλλά και τότε μετά δηλαδή την υποχώρηση από το Γράμμο ο ΔΣΕ έκανε θαύματα, θαύματα που μόνο κάτι παλικάρια σαν αυτά του ΚΚΕ μπορούν να κάνουν γιατί ξέρουν να αγαπούν τον συνάνθρωπο και την πατρίδα όσο κανένας άλλος. Λίγες μέρες μετά την μεγάλη αποχώρηση του ΔΣΕ από το Γράμμο προς το Βίτσι κάτω από τη μύτη του αμερικανοθρεμένου τακτικού στρατού, δηλαδή στις 10 Σεπτέμβρη της ίδιας χρονιάς, στην Ραμπατίνα, ο ΔΣΕ διέλυσε στην κυριολεξία την 22η ταξιαρχία του κυβερνητικού στρατού υπό την δοιήκηση του στρατηγού Κιτριλάκη.
Το εύστοχο σύνθημα που λέει "στο Μάλι Μάδι νίκησε ο λαϊκός στρατός, ανίκητος δεν είναι ο Ιμπεριαλισμός", είναι η παμμεγίστη αλήθεια, φυσικά στο Γράμμο ο ΔΣΕ επέστρεψε πάλι κάτω απ' τη μύτη του αμερικανοθρεμένου κυβερνητικού στρατού, την Άνοιξη του 1949, μέχρις ότου αποχώρησε από τη μάχη.
Η θρυλική εποποιία της Εθνικής Αντίστασης και του ΔΣΕ, είναι τόσο μεγάλη, τόσο σε επίπεδο αποφασιστικότητας, όσο και σε επίπεδο τακτικής και στρατηγικής, που δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι ανώτατες στρατιωτικές σχολές σε όλο τον κόσμο, μελετούν ακόμα και σήμερα τους ελιγμούς του. Αυτός ο μεγάλος λαϊκός στρατός δεν έχασε, αποχώρησε από την μάχη όταν στέρεψε από ανεφοδιασμό και ικανές για την στρατιωτική νίκη εφεδρίες, όταν οι Ναπάλμ δεν άφηναν τίποτα όρθιο στο διάβα τους.
Ο ΔΣΕ Διεξήγαγε έναν τίμιο ταξικό αγώνα για τη δικαίωση του ντόπιου προλεταριάτου, έναν αντιιμπεριαλιστικό πόλεμο νικώντας απανωτά από το 1946-1949 ντόπιους συνεργάτες των κατακτητών, τους Βρετανούς και παρ'ολίγο να νικήσει και τα ματωμένα δολάρια της "Αμερικανικής βοήθειας". Ο ΔΣΕ τόσο σε στρατιωτικές τακτικές, όσο και σε επίπεδο ανδρείας αλλά σε πολιτικό επίπεδο ήταν ο ηθικός νικητής.
Η ταινία "ψυχή βαθιά", παρά την αριστουργηματική σκηνοθεσία, τελικά αναδείχνει αυτό που η σοσιαλδημοκρατία(το παραλλαγμένο τότε κέντρο) επιδιώκει, να βγάλει λάδι τον εαυτό της. Να χρεώσει στην τότε "ηγεσία" του ΚΚΕ άτοπους συμψηφισμούς ευθυνών. Να αποτινάξει από πάνω της ότι της αναλογεί ως κέντρο της εποχής εκείνης(Σοφούλης, Γ. Παπανδρέου, Σοφοκλής Βενιζέλος, Πλαστήρας). Προσπαθεί με ακόμα πιο βρώμικο τρόπο και με άτοπα ιστορικά άλματα να βρει ευθύνες και στον ΔΣΕ. Να χρεώσει αυτή τη φορά με ψέματα και διαστρέβλωση γεγονότων, ευθύνες εκεί που δεν υπάρχουν και δεν πιάνουν, γιατί η ιστορία είναι το διαλεκτικό και επιστημονικό αποτέλεσμα της επεξεργασίας των κοινωνικών πολιτικών και οικονομικών αιτιών που δημιούργησαν το παρελθόν και το παρόν και δίνει αντικειμενικά συμπεράσματα.
Μπορεί η σοσιαλδημοκρατία να πέτυχε να φορτώσει και τις δικές της ευθύνες εξολοκλήρου στην λεγόμενη "δεξιά", ωστόσο τα υπαρκτά εγκλήματα τους, μαζί τα διέπραξαν ως νικητές και επίσημοι τοποτηρητές των ιμπεριαλιστών στην περιοχή.
Όσο και αν συμπαθούμε τον σκηνοθέτη, όσο και αν πιστεύουμε πως είχε τις πιο καλές προθέσεις, όμως αυτές είδαμε να αναλώνονται σε ύφος φτηνού συναισθηματισμού που δικαιώνουν την απαλή και μεταμοντέρνα εκδοχή των άτοπων συμψηφισμών, η ταινία του δυστυχώς μιλάει για το χθες με βάση το "ιδανικό" αύριο και όχι με τις συνθήκες αυτού, αλλά με τις συνθήκες του σήμερα. Βρίσκεται και στέκεται αγέρωχα απ' την πλευρά και τα κριτήρια των μη συμμετεχόντων που συνήθως ρέπουν προς τους νικητές, με το τάχα αμερόληπτο και αχρωμάτιστο βλέμμα ενός ουδέτερου(;) παρατηρητή.
Αντί για τη σοβαρότητα και την επιστημονικότητα, το ρόλο της ιστορίας και τις αιτίες που γεννούν ένα συμβάν, είδαμε ένα συμβάν που προφανώς είχε δόσεις αληθοφάνειας αλλά σε επίπεδο σήριαλ του μεγάλου τηλεοπτικού καναλιού, άρα στο βάθος κήπος...

CINE COLLECTIVA

"Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν" ήταν η λύτρωση...

Χτες ήταν μια δύσκολη μέρα και από προσωπική, επαγγελματική άποψη και από πολιτικοσυνδικαλιστική, είχαν πέσει τόσες δουλειές και τόσα καθήκοντα στις πλάτες μας, που μπορεί να τα φέραμε όλα εις πέρας, αλλά στις 10 βράδυ νιώθαμε πως θα καταρρεύσουμε.
Φυσικά όταν προσπαθείς να βάλεις 4 καρπούζια(από 2 σε κάθε μασχάλη), η θα κουραστείς η δε θα καταφέρεις τίποτα.
Το καλό είναι ότι τα καταφέραμε όλα, μας έμεινε και λίγος χρόνος ούτως ώστε να κολυμπήσουμε από τις 6-7:30 κάνοντας ασταμάτητα ελεύθερο για 1,5 περίπου χιλιόμετρο στο πέλαγος ώσπου νύχτωσε(το σημάδι είναι ένα νησί στον κόλπο των Χανίων τα Λαζαρέτα που είναι γύρω στα 750 μέτρα από την Χ. Ακτή και η επιστροφή άλλα 750. Πριν ήμασταν σε ένα ξενοδοχείο και ρυθμίζαμε το DNS στον web server ενός πελάτη μας και δυστυχώς ήταν σε περιβάλλον IIS(Windows Server 2008) πίκρα μεγάλη δηλαδή, προτιμούμε τον κώδικα του Apache παρά το interface σε συνδυασμό με τη ρύθμιση του router και άμα έχει τείχος ασφαλείας και ξεχάσεις να το απενεργοποιήσεις καλό Πάσχα....
Τέλος πάντων κατά τις 9:30 γυρίσαμε στο σπίτι γιατί πήγαμε και στο γιατρό για φάρμακα, ενώ πριν είχαμε κάποια ραντεβού συνδικαλιστικής φύσης. Κάναμε ένα μπάνιο σχεδόν λαγοκοιμηθήκαμε όρθιοι στο ντουζ και ευτυχώς δεν ήταν ζεστό γιατί θα είχαμε πέσει και θα είχαμε σπάσει το μισό μυοσκελετικό σύστημα, φτιάξαμε δυο τοστ με becel(αυτά τα τριγλυκερίδια τι κάνουν τελικά) και κάτσαμε στην πολυθρόνα σαν αγάδες.
Κάνοντας zapping πέσαμε σε κάτι απίθανες αηδίες τις οποίες προσπερνούσαμε σε χρόνο dt, αηδίες μας αηδίες στην κυριολεξία. Ευτυχώς ο 902, η Βουλή, και τα τρία κρατικά είναι κοντά στην μνήμη του τηλεκοντρόλ με τελευταία την Βουλή.
Τώρα γιατί λέμε τα κρατικά κανάλια, πλην της ΝΕΤ που δεν βλέπετε, η ΕΤ1 έχει και ένα Μπακογιανόπουλο(πολύ μεγάλη φυσιογνωμία για μας) και η ΕΤ3 κάτι ντοκιμαντέρ αρκετά αξιόλογα, όμως τερματίσαμε στο κανάλι της Βουλής.
"Όπα" ήταν η πρώτη κραυγή ενθουσιασμού μας με το που είδαμε τις σοβιετικές στολές της περιόδου (1943-1945) από τους πρωταγωνιστές και μάλιστα σε ασπρόμαυρο φιλμ, κάτι μας θυμίζει αυτό το τοπίο και ξανά ψιθυρίσαμε λες να είναι Ταρκόφσκι "και τα παιδικά χρόνια του Ιβάν";(wow φωνάξαμε ψιθυριστά, περίπου όπως θα έλεγε και ο γιος της Margaret).
Παρότι την ταινία την έχουμε δει 5-6 φορές και παρότι ήταν στο 1/4 της προβολής της, στρογγυλοκαθίσαμε για να δούμε για μια ακόμη φορά ένα από τα 10 αγαπημένα μας φιλμ, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Το Σάββατο είχαμε δει το "Η γη τρέμει" του Τεράστιου κινηματογραφιστή του Ιταλικού Νεορεαλισμού Λουκίνο Βισκόντι και πριν μερικά Σάββατα το "Σόλαρις" του Α. Ταρκόφσκι ξανά. Περιττό να πούμε πως και οι δυο ταινίες που προαναφέραμε πως μας κράτησαν μέσα. Για τις δυο παραπάνω ταινίες θα γράψουμε και στο μέλλον γι' αυτό τις παραμερίζουμε προς το παρόν.
"Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν" για μας είναι η με διαφορά καλύτερη ταινία του Α. Ταρκόφσκι, τώρα ποια ταινία του είναι τουλάχιστον ένα κλικ κάτω του αριστουργήματος είναι θέμα προς συζήτηση που ούτε αύριο δεν θα τελειώσει.
Το εν λόγω φιλμ διαδραματίζεται στο ανατολικό μέτωπο στην Άνοιξη του 1944. Ο Ιβάν ένα μικρό παιδί που αφηγείται στους αξιωματικούς ενός αποσπάσματος του κόκκινου στρατού, πως σώθηκε παίζοντας μέσα στο αγαπημένο του πηγάδι την ώρα που έχασε όλη την οικογένεια του μετά από επίθεση των γερμανικών στρατευμάτων στο χωριό του.
Ο Ιβάν ονειροβατεί ανάμεσα στην δραματική πραγματικότητα του χτες, τις αγωνίες του και την πίκρα για τον χαμό των δικών του, με μοναδικό σκοπό να πάρει εκδίκηση με τη συμμετοχή του στον κόκκινο στρατό η στους παρτιζάνους που δρουν στα μετόπισθεν της Λευκορωσίας μέσα στα δάση από τις σημύδες. Οι πάνω από δυο αποδράσεις - επιστροφές του προς τον κόκκινο στρατό που δεν τον δέχονταν γιατί τον έδιωχναν ως ανήλικο(που σπονδυλωτά παρουσιάζονται στο φιλμ), η ευφυΐα του και η αγάπη του στο διάβασμα τον μετατρέπουν σε ένα φοβερό πολεμικό όπλο αυτό του ανιχνευτή και του κατασκόπου παίζοντας ρόλο κλειδί στις μετέπειτα επιτυχείς ομοβροντίες του σοβιετικού πυροβολικού και τις επίσης επιτυχείς εφόδους του σοβιετικού πεζικού και των παρτιζάνων.
Στην ταινία ξαφνικά μιας και έχει σπονδυλωτό χαρακτήρα παρουσιάζει ένα στρατιώτη του κόκκινου στρατού να επεξεργάζεται κάποια αρχεία τα οποία στην πορεία αποδείχνονται τα αρχεία μιας φυλακής στο Βερολίνο όπου ο Ιβάν ήταν αιχμάλωτος, βασανίστηκε και εκτελέστηκε.
Πέραν των διακρίσεων του φιλμ, (χρυσός λέοντας στο φεστιβάλ της Βενετίας το 1962 και το golden gate award επίσης το 1962 στην κατηγορία της καλύτερης σκηνοθεσίας στο φεστιβάλ του Σαν Φρανσίσκο), σημασία έχει πως για τον μεγάλο Ζαν Πωλ Σαρτρ(Γάλλος φιλόσοφος της κατηγορίας του Υπαρξισμού και της Φαινομενολογίας), ήταν η ωραιότερη ταινία που είδε ποτέ.
Να σημειώσουμε εδώ πέρα, (για όσους δεν γνωρίζουν), πως οι Ναζί στρατιώτες ονόμαζαν ειρωνικά ως Ιβάν τους στρατιώτες του πεζικού του κόκκινου στρατού.
Από την 6η Ιουνίου του 1941 ημέρα εισβολής στο Σοβιετικό έδαφος μέχρι το τέλος του μεγάλου πατριωτικού πολέμου, στις τάξεις του κόκκινου στρατού εισήλθαν εκατομμύρια νέοι εθελοντές ειδικά από το 1942 μετά, δηλαδή ύστερα από τα φρικτά εγκλήματα που διέπραξαν οι Γερμανοί στις κατεχόμενες περιοχές της ΕΣΣΔ, οι νέοι κατατασσόντουσαν μαζικά κυρίως στις μονάδες κρούσης του κόκκινου στρατού όπως το πεζικό και τα τεθωρακισμένα, θέλοντας να πάρουν το αίμα τους πίσω.
Η ταινία ήταν αφιερωμένη σε αυτούς και ειδικά σε όσους ήταν αμούστακοι έφηβοι που έδωσαν τη ζωή τους για τη νίκη και πολλοί από αυτούς πέθαναν πριν την 9/5/1945 σε κάποια στρατόπεδα συγκέντρωσης, η σε φυλακές των ναζί.

Σινέ Κολλεκτίβα

ΥΓ*
Δεν υπήρξαμε ουδέποτε οπαδοί ούτε του Σαρτρ, ούτε του υπαρξισμού(Χάιντεγκερ-Καμύ) ούτε τις φαινομενολογίας, μιας και ο ως ιρασιοναλιστικές φιλοσοφικές σχολές ισχυρίζονται πως η πραγματικότητα γίνεται γνωστή από τη διαίσθηση, το φόβο τη φροντίδα, την αποφασιστικότητα και τη συνείδηση. Πως η ανθρώπινη ύπαρξη είναι η αδιαίρετη ακεραιότητα του υποκειμένου και του αντικειμένου
Τον αναφέρουμε ως μεγάλο, γιατί ήταν όντως μεγάλος διανοητής ασχέτως πως σε μας δεν εξασκεί την παραμικρή επίδραση μιας και βρίσκεται σε αντίπαλο φιλοσοφικό στρατόπεδο

Ο Θίασος του Θ. Αγγελόπουλου.

Έχουν περάσει πάνω από δεκαπέντε χρόνια από την τελευταία φορά παρακολουθήσαμε το "Θίασο" του Θ. Αγγελόπουλου
Αφορμή ήταν η προσφορά γνωστής εφημερίδας που θα προσφέρει και τις επόμενες δυο εβδομάδες άλλα δυο αριστουργήματα του Τεό, την "Αναπαράσταση" και "Τις μέρες του '36". Φυσικά η εφημερίδα έμεινε στον "κάδο ανακύκλωσης" του εφημεριδοπώλη ύστερα από παράκληση μας. Ωστόσο έχει αξία πως ενόψει εκλογών και παρότι το ΠΑΣΟΚ του Γιωργάκη στερείται πόντων, η φίλα προσκείμενη στο κόμμα του εφημερίδα, προσπαθεί να του δώσει ένα αριστερό άλλοθι, ομολογουμένως πολύ καλή προσπάθεια, οφείλουμε όμως να την ευχαριστήσουμε δημοσίως για το δώρο που μας έκανε όπως και για τα άλλα δυο που περιμένουμε με ιδιαίτερη λαχτάρα να τα παρακολουθήσουμε.
Έχουν περάσει επίσης πάνω από δεκαπέντε χρόνια από τότε που κρατήσαμε τις τελευταίες σημειώσεις μας για την αγαπημένη μας ταινία. Φάγαμε τόσο χρόνο στην έρευνα του προσωπικόυ μας αρχείου για να βρούμε τις σημειώσεις που είχαμε κρατήσει για το εν λόγω φιλμ, τόσο όσος είναι η διάρκεια της ταινίας, δηλαδή τρεις ώρες και σαράντα περίπου λεπτά, χαλάλι όμως.
Μπορεί να έχουν περάσει πάνω από δεκαπέντε χρόνια απ' την τελευταία φορά που παρακολουθήσαμε το "Θίασο", ωστόσο ήταν σαν να τον βλέπαμε για πρώτη φορά.
Να σημειώσουμε εδώ πέρα πως την εν λόγω ταινία την έχουμε δει άλλες 4-5 φορές στα λυκειακά μας χρόνια, τότε που ο μεγαλύτερος ντόπιος κινηματογραφιστής ήταν και ολίγον της "μόδας" .
Κοιτάζοντας όλες τις σημειώσεις που είχαμε κρατήσει κάθε φορά για το "Θίασο", παρατηρήσαμε πως κάθε φορά και με αντικειμενικούς κινηματογραφικούς, ιστορικούς και φιλοσοφικούς όρους, φορά ανακαλύπταμε όλο και πιο νέα στοιχεία, τέτοια που αποδείχνουν πως εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα κινηματογραφικό αριστούργημα.
Ο Θίασος είναι μια ταινία που αναδείχνει ένα μεγάλο μέρος, (το κυρίαρχο και πιο κρίσιμο θα λέγαμε ) το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα, αλλά και του σήμερα θα λέγαμε αλλά σε μικρότερο βαθμό(υπό τη μορφή επηρεασμού).
Ο Θίασος είναι όντως ένας περιπλανώμενος θεατρικός Θίασος που αποτελείται από μια οικογένεια ηθοποιών που περιφέρονται σε ολόκληρη την Ελλάδα (καθόλου τυχαία, στην ταινία τον θίασο τον βλέπουμε να περιφέρεται κυρίως στην δυτική Ελλάδα, Αίγιο, Μεσολόγγι, Λευκάδα και σε χωριά του Ν. Ιωαννίνων) από το 1939 έως το 1952, ένας Θίασος που πραγματοποιεί μία και μόνο παράσταση αυτή του έργου του Σπυρίδωνα Περεσιάδη «Γκόλφω, η βοσκοπούλα».
Η ταινία είναι σπονδυλωτή και το τέλος της είναι η αρχή και η αρχή ο επίλογος. Ό χρόνος εδώ πέρα, είναι κάτι σαν ανακατεμένος ο ερχόμενος, (που όμως στην πραγματικότητα δεν είναι ποτέ έτσι), παρουσιάζοντας το δράμα ενός λαού που υποφέρει από μόνιμες κατοχές, την Μεταξική δικτατορία, την Ιταλική και Γερμανική κατοχή και τέλος την Αγγλοαμερικανική. Παράλληλα όμως με τις κατοχές υπάρχουν και οι αντιστασιακές αναλαμπές αξιοπρέπειας καθώς και οι προσκυνημένοι που ζουν μόνιμα μέσα στο σώμα του από ίδρυσης Νεοελληνικού κράτους .
Το φιλμ ξεκινώντας ανάποδα στην προεκλογική περίοδο του Νοέμβρη του 1952 και τους παιάνες υπέρ του "στρατάρχη" Παπάγου, επιστρέφει συνειρμικά μέσα από τα ίδια σκηνικά στις τελευταίες ημέρες της δικτατορίας του Μεταξά, στην ιταλική εισβολή και στην γερμανική κατοχή, στην ηρωική Εθνική Αντίσταση, στην Απελευθέρωση, στην εμπλοκή των Άγγλων και των Αμερικανών συμμάχων αλλά και στο παρακρατικό χαφιεδολόι του "μπασκιναριού" και της "εθνικοφροσύνης" της εποχής, στον εμφύλιο και στην επικράτηση του "ανήκωμεν στη Δύση", η του άλλου "Στρατηγέ μου ιδού ο στρατός σου".
Έχοντας ως βάση τις εκλογές του 1952, το φιλμ εναλλάσσεται σε όλα τα παραπάνω διαστήματα κατά περιόδους, πάντα με την αδιάκοπη περιπλάνηση των καλλιτεχνών του θιάσου ο οποίος τελικά δια της αλληγορίας είναι ο ελληνικός λαός στο σύνολο του.
Το μήνυμα ιστορικό και ξεκάθαρο, θα το βρείτε εδώ με τη φωνή της Εύας Κοταμανίδου και όχι μόνο και όπως εδώ για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι.
Όσον αφορά το ίδιο το φιλμ σε τεχνικό επίπεδο είναι τουλάχιστον αριστουργηματικό και με τον ιδιέτερα μικρό προϋπολογισμό που είχε ήταν αδύνατο κάτι λεπτομέρειες όπως οι ανύπαρκτοι στύλοι της ΔΕΗ (για τις εποχές που αναφέρεται η ταινία) να αφαιρεθούν, αποδείχνει και κάτι άλλο, πως ο μεγάλος Τεό έκανε μοντάζ και μάλιστα αριστουργηματικό, μιας και κάποιοι υποστηρίζουν το αντίθετο και μάλιστα με πείσμα που αγγίζει τα όρια της βλακείας...

Cine Collectiva.

Ελεμ Κλίμωφ..." Έλα να δεις"

Το αντικομμουνιστικό παραλήρημα που κυριαρχεί στην Ε.Ε δεν είναι ούτε τυχαίο ούτε άστοχο περιφέρεται σα μαύρο φάντασμα που παραχαράσει την ιστορία ξαναγράφοντας την με χυδαία ψέμματα και γκαιμπελικού τύπου προβοκάτσιες γιατί στοχεύει στο μέλλον και μάλιστα εν μέσω της ίσως μεγαλύτερης καπιταλιστικής κρίσης από το 1929-1933 που εμφανίστηκε στον καπιταλιστικό κόσμο(να θυμίσουμε ότι τότε η εν λόγω κρίση δεν ακούμπησε μόνο την ΕΣΣΔ η οποία αναπτύσσονταν ραγδαίως).
Η προσπάθεια Χριστιανοδημοκρατών, Φιλελεύθερων, Εθνικιστών, Σοσιαλδημοκρατικών και Πράσινων στην Ε.Ε να δημιουργήσουν μια μέρα για τα θύματα του Ναζισμού και του Κομμουνισμού και η προσπάθεια εξομοίωσης των δυο μεταξύ τους ιδεολογιών, εκτός του ότι είναι ύβρις, αποτελεί και το μεγαλύτερο ψέμα όλων των εποχών που πατάει πάνω στο αντιεπιστημονικό ιδεολόγημα του "Ολοκληρωτισμού".
Τι είναι όμως αυτός ο περίφημος "ολοκληρωτισμός";
Τον όρο ολοκληρωτισμός που κατά κόρον χρησιμοποιούν οι κατά τόπους ινστρούκτουρες του κοσμοπολιτισμού, είναι ένας όρος που δεν έχει καμία κοινωνιολογική αξία. Είναι ένα εφεύρημα της Χάνα Άρεντ στην δεύτερη δεκαετία του αιώνα που πέρασε συγκεκριμένα το 1923. Να πούμε πως στις κοινωνικές και οικονομικές επιστήμες, τα στοιχεία που αναδείχνουν τι σύστημα είναι αυτό που εξετάζεται κάθε φορά για το κράτος, είναι αυτά που δίνουν σε αυτό τον αντίστοιχο επιστημονικό κοινωνικοπολιτικό όρο. Τα στοιχεία που καθορίζουν τα παραπάνω, σχετίζονται με το ποιες κοινωνικές τάξεις κυριαρχούν πάνω σε κάποιες άλλες, ποιες είναι αυτές, δηλαδή ποιες κοινωνικές τάξεις κατέχουν τα μέσα παραγωγής και τι είδους κράτος είναι αυτό; (Για να μην κάνουμε το άρθρο σεντόνι διαβάστε εδώ).
Για σήμερα Μ. Παρασκευή του Ορθόδοξου Χριστιανικού Πάσχα, θα σας μεταφέρουμε μόνο ένα τμήμα της ιστορικής αλήθειας που ο σκηνοθέτης- κινηματογραφιστής Έλεμ Κλίμωφ κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 80, όπου ανέδειξε τη σφαγή ενός ολόκληρου χωριού από τα 625 του Κατίν της Λευκορωσίας, απ' τις δυνάμεις της ναζιστικής κατοχής φέρνοντας στο φως πράγματα που στο δυτικό κόσμο είναι επιμελώς - παντελώς άγνωστα.
Στο όνομα αυτού του χωριού αυτό που αναδείχνεται είναι τι άλλο απ' το εφεύρημα του υπουργού προπαγάνδας Γκαίμπελς για την σφαγή που οι ίδιοι οι ναζί είχαν πραγματοποιήσει σε Πολωνούς αξιωματικούς, αποδίδοντας τους στην τάχατες "Σοβιετική κτηνωδία".
Φυσικά στο ίδιο το ημερολόγιο του ο Γκαίμπελς έγραφε ότι τη σφαγή των Πολωνών αξιωματικών έκαναν οι ίδιοι οι ναζί και προσπαθούσαν να φορτώσουν προβοκατόρικα στον κόκκινο στρατό και τη Σοβιετική Ένωση.

Ράδιο Κόλλεκτίβα.

Ο Σον Πεν για το «Ελα να δεις»

Καλό ταξίδι σ/φε Νίκο.....

Ως σινεφίλ και ως κομμουνιστές που αγαπάμε το σινεμά, από σήμερα υπάρχει μέσα μας μια μεγάλη πίκρα γιατί έφυγε ξαφνικά από τη ζωή ο Νίκος Αντωνάκος, αφήνοντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό στο χώρο της στρατευμένης κινηματογραφικής κριτικής, λίγα χρόνια μετά τον θάνατο ενός άλλου μεγάλου του συναδέλφου του Βασίλη Ραφαηλίδη. Ως κινηματογραφικό ιστολόγιο εκφράζουμε τη βαθιά μας λύπη για το χαμό ενός τόσο μεγάλου συντρόφου που με την πένα του απόδειχνε πως στο σινεμά ακόμα και σήμερα υπάρχει διανόηση που στέκεται με περηφάνια ως ιδεολογικός στυλοβάτης της εργατικής τάξης.

ΚΑΛΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΥΝΤΡΟΦΕ ΝΙΚΟ ΑΝΤΩΝΑΚΟ

Απλά ανατυπώνουμε το αφιέρωμα που του έκαναν οι συνάδελφοι του στο Ριζοσπάστη ως ύστατο φόρο τιμής.

Έφυγε ξαφνικά από τη ζωή ο Νίκος Αντωνάκος.

Ο σύντροφος Νίκος

Σαν κεραυνός έπεσε χτες, αργά το βράδυ, η είδηση του θανάτου του αγαπητού συντρόφου και συνεργάτη του «Ριζοσπάστη», του σκηνοθέτη και κριτικού κινηματογράφου Νίκου Αντωνάκου. Ο αιφνίδιος θάνατός του οφείλεται σε ανακοπή καρδιάς. Ο Νίκος Αντωνάκος μιλούσε χτες στην εκδήλωση της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών στο αφιέρωμα για τον Γιάννη Ρίτσο. Τη στιγμή που διάβαζε την ομιλία του αισθάνθηκε αδιαθεσία και ζήτησε από τη σύντροφό του να συνεχίσει εκείνη τη γραπτή του ομιλία και κάθισε σε μια καρέκλα. Δεν πέρασαν πολλά λεπτά και ο Νίκος Αντωνάκος ένιωσε πιο έντονη δυσφορία. Κατά τη μεταφορά του με ασθενοφόρο στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», εξέπνευσε.

Ο Νίκος Αντωνάκος σε λιγότερο από δύο μήνες θα γιόρταζε τα 67 του γενέθλια (25 Μαΐου 1942). Γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Εξέδωσε την ποιητική συλλογή «Τ΄ αστέρια δεν φάνηκαν» και το μυθιστόρημα «Δεξιότερα της δεξιάς», το οποίο έγινε κινηματογραφική ταινία και «Η Ακτή του Ραζλίφ». Εγραψε πολλά σενάρια για τον κινηματογράφο, για ντοκιμαντέρ και για την τηλεόραση. Συνεργάστηκε ως πολιτικός συντάκτης σε εφημερίδες του Λονδίνου. Υπήρξε ανταποκριτής του «Ριζοσπάστη» στη Μ. Βρετανία και συνέχισε ως αρθρογράφος στην ίδια εφημερίδα. Κείμενά του, κριτικές, διηγήματα δημοσιεύτηκαν σε περιοδικά και εφημερίδες. Εγραψε και σκηνοθέτησε την τηλεοπτική εκπομπή «Τέχνη και Πολιτισμός», καθώς και τη θεατροποιημένη τριλογία «Η ζωή, ο Ερωτας και ο Θάνατος». Σκηνοθέτησε δύο ταινίες μεγάλου μήκους, «Το Ράλι του Θανάτου» και «Δεξιότερα της δεξιάς».

Για το θέατρο έγραψε τα κείμενα και σκηνοθέτησε: «Η ζωή, ο Ερωτας, ο Θάνατος», τριλογία με τα μπαλέτα της Κένυα. Αφηγητής ο Μάνος Κατράκης. Εικαστικό Δρώμενο «Θεατρικός Λόγος και εικαστική παρέμβαση». Για την τηλεόραση: «Η ΕΡΤ στη Βόρεια Ελλάδα», «Η Ερευνα», «Πορτρέτα Ασήμων Ανθρώπων», «Ανθρωποι και Επαγγέλματα», τα σήριαλ «Ντόκτορ τικ», «Ο Δεύτερος άνθρωπος», κ.ά. Συμμετοχές σε φεστιβάλ: Βερολίνο, Βαλέντσια, Κωνσταντινούπολη, Κάιρο, Μόσχα, Βανκούβερ κ.ά. Βραβεία: Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Φεστιβάλ Μεσογειακού κινηματογράφου της Βαλέντσια. Σενάρια για τον κινηματογράφο: «Δεξιότερα της Δεξιάς», «Αγωνία», «Ο Σταύρος είναι πονηρός», «Το Τελευταίο Αντίο», «Μείνε Κοντά μου αγαπημένε», «Μάρα η Τσιγγάνα», «Η Θυρωρίνα», «Ερασιτεχνικό Θέατρο», «Αδελφοί Μανάκια», «Απολογία» κ.ά

Διατέλεσε Γενικός Γραμματέας της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών και μέλος του ΔΣ για περισσότερο από 10 χρόνια. Μέλος της Διοίκησης και της Εκτελεστικής Γραμματείας της Ομοσπονδίας Ευρωπαίων Σκηνοθετών «FERA». Μέλος της Διοίκησης και του Εκτελεστικού Γραφείου της Διοίκησης της Διεθνούς Ομοσπονδίας των Εργαζομένων στα Οπτικοακουστικά Μέσα «FISTAV». Μέλος του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου Κινηματογραφίας (2 θητείες), μέλος του ΔΣ του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου (2 θητείες). Αλλες πολιτιστικές δραστηριότητες: Αντιπρόεδρος της Κίνησης των Διανοουμένων και καλλιτεχνών για την Ειρήνη και τον Πολιτισμό, Μέλος του ΔΣ του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου της Αθήνας, Συντονιστής της «Παν-καλλιτεχνικής Κίνησης».

Δυστυχώς χρόνια τώρα προσπαθούσε να κάνει μια καινούρια ταινία αλλά δεν την ενέκριναν από το Κέντρο Κινηματογράφου. Τον τελευταίο καιρό βρισκόταν στη διαδικασία της «διερεύνησης της αγοράς», στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (Αυστρία, Βουλγαρία, Ισλανδία), για τη νέα του ταινία με το τίτλο «Για πιάνο και ορχήστρα». Παράλληλα, φρόντιζε την έκδοση του τρίτου βιβλίου του «Ιστορίες της Κυριακής» (πολιτικά κείμενα - 2 τόμοι), και το καινούριο του μυθιστόρημα «Για Πιάνο και Ορχήστρα».

Η πολιτική κηδεία θα γίνει τη Δευτέρα, από το Α' Νεκροταφείο, στις 4 το απόγευμα. Στην οικογένεια του αγαπημένου μας συντρόφου η Διεύθυνση και όλοι οι συντάκτες του «Ρ» απευθύνουν τα πιο θερμά συλληπητήρια.

Από το Ριζοσπάστη.

Η σκόνη του κοσμοπολιτισμού....

Η σκόνη του χρόνου

"Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, αναμφισβήτητα, έχει προσφέρει στον παγκόσμιο κινηματογράφο μερικές ανεπανάληπτες, θαυμάσιες, μοναδικές εικόνες. Με την τελευταία του ταινία η πλούσια αυτή συνεισφορά του στην παγκόσμια 7^η τέχνη πλουτίζει ακόμα περισσότερο".
Κάπως έτσι ο Ν. Αντωνάκος προλογίζει τη νέα ταινία του Θ. Αγγελόπουλου(Όλη η κριτική εδώ).

Γενικά εμείς αποτελούμε ένα τμήμα απ' το κοινό που "λατρεύει" το έργο του Τεό. Θεωρητικά όμως συμφωνούμε απόλυτα με την κριτική του σ/φου Ν. Αντωνάκου μιας και πετυχαίνει να αποκωδικοποιήσει τα παρακάτω όπου είναι όλο το ρεζουμέ του φιλμ.
"Η άποψη του άξιου Έλληνα δημιουργού για τον κόσμο, και για τον κόσμο της αριστεράς ιδιαίτερα, είναι μεροληπτική, απαισιόδοξη και, εν κατακλείδι, κόντρα στην ιστορική αλήθεια. Δυστυχώς και «Η σκόνη του χρόνου» ακολούθησε τις ίδιες συντεταγμένες"!
Ο Τεό του σήμερα δεν είναι ο Τεό που λατρέψαμε και συνεχίζουμε να λατρεύουμε για τις κολοσσιαίες ταινίες του όπως ο "Ο Θίασος", "Οι Μέρες του '36", "Ο Μελισσοκόμος","Ο Μεγαλέξανδρος", η ακόμα και το "Ταξίδι στα Κύθηρα", η το "Τοπίο στην Ομίχλη".
Ο σημερινός Τεό είναι ένας απογοητευμένος και καθόλου αντικειμενικός ταξιδευτής που στο πρόσωπο και στο όνομα της δικής του Ελένης αναζητά το σοσιαλισμό που τον απογοήτευσε γιατί "χάθηκε"(;) στη σκόνη του χρόνου(;). Γυρίζει ανάποδα και με άλλους όρους βάζει στη μηχανή του χρόνου μια από τις υπέροχες ταινίες του το "Τοπίο στην Ομίχλη", με ένα άλλο σενάριο και σε άλλα γεωγραφικά μήκη και πλάτη της Ευρώπης αναζητώντας το χαμένο για πάντα σοσιαλιστικό όραμα(;)
Ελπίζουμε πως το τρίτο και τελευταίο μέρος της τριλογίας του να είναι αισιόδοξο όπως και ο ίδιος δήλωσε. Εξάλλου ήρθε η ώρα για να αφήσει για μια ακόμη φορά(όπως στο "Λιβάδι που δακρύζει"), μια λεπτή ηλιακή αχτίδα φωτός και αισιοδοξίας να πορίσει στο τέλος απ' τις γρίλιες του παραθύρου της ιστορίας.
Ίσως να είναι και το καλύτερο κλείσιμο για τον 21ο αιώνα αλλά και το σοσιαλισμό που έτσι κι αλλιώς θα έρθει νομοτελειακά και ελπίζουμε πέρα από τη συναισθηματική σκοπιά να αναδυθεί και το επιστημονικό περιεχόμενο του βλέμματος του, γιατί ο Τεό δεν είναι μόνο πολύ μεγάλος αλλά και πολύ ανθρώπινος...

Παράδεισος στη Δύση

"Οσοι, έστω και στοιχειωδώς, γνωρίζουν το έργο του Κώστα Γαβρά, το οποίο βέβαια δεν αποτελεί σταθμό στην παγκόσμια κινηματογραφία αλλά, σίγουρα, και παρά την ιδεολογική ασυνέπειά του, έχει μια σοβαρή θέση στην παγκόσμια 7η τέχνη, θα εκπλαγούν! Οσοι γνωρίζουν τις ταινίες του Κώστα Γαβρά, οι οποίες, χωρίς βέβαια να έχουν αναστατώσει τον κόσμο, έχουν, τουλάχιστον κάποιες από αυτές, σταθεί αφορμή για σοβαρούς συλλογισμούς και σοβαρές σκέψεις, θα απορήσουν".
Κάπως έτσι ο Ν. Αντωνάκος προλογίζει τη νέα ταινία του Κώστα Γαβρά και φυσικά στην κριτική της ταινίας του που βρίσκεται εδώ είμαστε 100% σύμφωνοι μιας και ο μεγάλος αυτός σκηνοθέτης εκποιεί κάθε είδους αγάπη για την επαρχία ξεπουλώντας δια βίου και δια μέσου του ήρωα του τα όνειρα του, για τι άλλο; Για ένα ψευδεπίγραφο κοσμοπολιτισμό που στο τέλος της ταινίας διανθίζεται από την εκπλήρωση ενός ψεύτικου ονείρου που αρνείται να πεθάνει από πείσμα και μόνο, ενώ αντικειμενικά καταρρεύσει.
Χωρίς να θέλουμε να συμπληρώσουμε κάτι διαφορετικό απ' αυτό που λέει στην κριτική του ο ίσως σπουδαιότερος (μαζί με το Ν. Μπακογιανόπουλο) αυτή τη στιγμή κινηματογραφικός κριτικός, θέλουμε να σταθούμε στο ρεζουμέ της ταινίας, η οποία δυστυχώς στο στήσιμο της ήταν στήσιμο άλλου σκηνοθέτη και όχι του Κ. Γαβρά. Σκηνές με "ασημί" περιπολικά της αστυνομίας που θυμίζουν περισσότερο εποχούμενα μιας ιδιωτικής σεκιούριτι, με πινακίδες της Ρόδου και του Ηρακλείου, αλλά και σκηνές που έρχονται κατευθείαν από νεόκοπες τηλέ - κινηματογραφικές προσπάθειες της δεκ του '90 και της πρώτης δεκαετίας του 2000, συνιστούν προχειρότητα και όχι ένα σκηνοθέτη του μεγέθους του Γαβρά.
Όλο το ρεζουμέ στη μορφή της ταινίας τελικά βρίσκεται εδώ: «Ο "Παράδεισος στη Δύση", δυστυχώς και περιέργως, δεν έχει καμία σχέση με το προηγούμενο έργο του Κώστα Γαβρά. Ακόμα και αισθητικά. Στον «Παράδεισο στη Δύση» δεν έχουμε μια αποτυχημένη απόπειρα (στον καθένα θα μπορούσε να συμβεί). Έχουμε μια προαποφασισμένη πρόχειρη και κακή εμπορική ταινία (κάτι στο οποίο δε μας είχε συνηθίσει ο Κώστας Γαβράς). Στον «Παράδεισο» του βασιλεύει η προχειρότητα. Οι χώροι, αν εξαιρέσεις ένα - δυο γαλλικά τοπία, στην πορεία του κεντρικού ήρωα μετανάστη για το Παρίσι, είναι όλοι πρόχειρα και χωρίς καλλιτεχνική δικαιολογία επιλεγμένοι, τα κοστούμια μοιάζουν να αγοράστηκαν από τη «λαϊκή», οι θέσεις της μηχανής μοιάζουν να προέκυψαν από τύχη και σύμπτωση, η αλληλουχία και ο χρόνος των πλάνων, η μουσική και οι ήχοι, οι ερμηνείες, όλα τα στοιχεία τέλος πάντων που συνθέτουν μια ταινία, μοιάζουν να έπεσαν από τον ουρανό»!
Φυσικά ακόμα και το τελικό μήνυμα θυμίζει περισσότερο υπερπαραγωγές της W. Disney παρά κάτι από Γαβρά, όταν ο πύργος του Άιφελ φωτίζεται σα χριστουγεννιάτικο δέντρο με ένα μαγικό ραβδάκι και χιλιάδες λαμπιόνια να αναβοσβήνουν πάνω του όταν το όνειρο ξεφτίζει. . Είναι απίστευτο πως ένας τόσο μεγάλος σκηνοθέτης δια του πρωταγωνιστή του να προσπαθεί να μας πείσει ότι "το ταξίδι στο στόχο είναι το παν ακόμα και αν χαθεί ο σκοπός του, η όταν δεν υπάρχουν καν οι αντίστοιχες συνθήκες εκπλήρωσης του".
Είναι αδύνατον να δεχτούμε το γεγονός, ότι τα όνειρα ενός κατατρεγμένου μετανάστη βρίσκουν "πραγματοποίηση"στο κοσμοπολίτικο όνειρο της κοινωνικής καταξίωσης σε ένα κόσμο γυαλιστερό. Είναι συν τοις άλλοις και αφύσικο, γιατί όταν αυτός βρίσκεται απέναντι στις "έτοιμες" για επέμβαση δυνάμεις καταστολής και όταν όλες οι ελπίδες έχουν καταρρεύσει αυτός να αρκείται στις ιδιότητες της μαγικής ράβδου. Αυτό μήπως τελικά συνιστά αυταπάτη και όχι ελπίδα για το αύριο;

85 ΧΡΟΝΙΑ «ΜΟΣΦΙΛΜ» Δεν είναι καιροί ... για «κεράκια»

85 ΧΡΟΝΙΑ «ΜΟΣΦΙΛΜ»

Δεν είναι καιροί ... για «κεράκια»

Τα 85 χρόνια του - χωρίς να έχει γυρίσει ούτε μία ταινία τους τελευταίους δύο μήνες - συμπλήρωσε το Γενάρη το ιστορικό και ένα από τα μεγαλύτερα στούντιο του κόσμου

«Οταν περνούν οι γερανοί» (1957) του Μιχαήλ Καλατόζοφ

Σε άλλες εποχές, τα 85χρονα της «Μόσφιλμ», του μεγαλύτερου κινηματογραφικού στούντιο της Ρωσίας και ενός από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα στον κόσμο, θα γιορτάζονταν όπως άρμοζε στην ιστορία του. Ωστόσο, από τον Γενάρη του 1924, οπότε ιδρύθηκε, μέχρι την πρόσφατη συνέντευξη του σημερινού γενικού διευθυντή της, Καρέν Σαχναζάροφ, κύλησε πολύ «νερό» στο «αυλάκι» του χρόνου, «νερό» που άλλαξε, προσωρινά, πορεία με την αντεπανάσταση του 1991 και τη διάλυση της ΕΣΣΔ.

Σε συνέντευξή του στο ρωσικό ειδησεογραφικό πρακτορείο «Ρία - Νόβοστι», με αφορμή την επέτειο, ο Σαχναζάροφ ανακοίνωσε ότι τουλάχιστον τους δύο τελευταίους μήνες, στο στούντιο δεν έχει γίνει ούτε ένα «γύρισμα»! Τα μόνα του έσοδα προέρχονται από «εργολαβίες» που αναλαμβάνουν τα εργαστήριά του (μοντάζ, ήχος κλπ.). Αλλά όπως σημείωσε, «αν σήμερα δεν έχουμε "γυρίσματα", αύριο δε θα έχουμε και τίποτα να μοντάρουμε ή να επεξεργαστούμε τον ήχο του. Ετσι, η κατάσταση θα χειροτερεύει. Το πόσο είναι δύσκολο να προβλεφτεί».

Οψεις της παρακμής

Δεδομένου ότι η ιστορία της «Μόσφιλμ» ταυτίζεται, ουσιαστικά, όχι μόνο με τα παγκόσμιας εμβέλειας κινηματογραφικά επιτεύγματα της ΕΣΣΔ, αλλά και με την ανάπτυξή της σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο, ανάπτυξη που «καθρεφτιζότανε» στη σοβιετική κινηματογραφική παραγωγή, έτσι τα φετινά, θλιβερά «γενέθλια» του στούντιο και η τραγική κατάσταση την οποία βιώνει, «αντανακλά» το γενικότερο κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό περιβάλλον της σημερινής Ρωσίας. Αλλωστε, η παρακμή των μεγάλων στούντιο της Ρωσίας (π.χ. και της «Λένφιλμ») έχει αιτία, που δεν είναι άλλη από την εμπορευματοποίηση που επέφερε η καπιταλιστική παλινόρθωση. Μάλιστα, το 2001 η κυβέρνηση άρχισε τις πρώτες «κρούσεις» για εισβολή των ιδιωτών στην τεράστια υλικοτεχνική υποδομή των μεγάλων στούντιο, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις. Ενα χρόνο μετά, το ρωσικό υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωνε την ιδιωτικοποίησή τους μέσω της μετοχοποίησης, με τον τότε υπουργό Πολιτισμού, Μ. Σβιντκόι, να δηλώνει ότι το «κράτος δεν έχει να δώσει» τα 300 εκατομμύρια δολάρια για τον εκσυγχρονισμό των στούντιο και τα 250 εκατομμύρια δολάρια για τη συνολική ετήσια παραγωγή ταινιών. «Το βασικό είναι να ξεφύγουμε από την κρατική φόρμα διοίκησης» σημείωνε, «προαναγγέλλοντας», ουσιαστικά, τις σημερινές εξελίξεις. Οι οποίες αφορούν το συντριπτικό μέρος του ρωσικού κινηματογράφου, αφού ακόμη και σήμερα, η «Μόσφιλμ» παράγει το 70% της εγχώριας κινηματογραφικής παραγωγής.

«Οκτώβρης» (1927) του Σεργκέι Αϊζενστάιν. Ενα από τα αριστουργήματα που γυρίστηκαν στα πλατό της «Μόσφιλμ»

«Μοιραία» ο διευθυντής θυμήθηκε παλιότερες δεκαετίες ακμής του στούντιο, όταν σε αυτό εργάζονταν «γίγαντες» της σοβιετικής και παγκόσμιας κινηματογραφίας. Από αυτούς θυμίζουμε μερικούς όπως οι: Αϊζενστάιν, Κλίμοφ, Ριζάνοφ, Ρομ, Ταρκόφσκι, Πουντόβκιν, Σαχναζάροφ, Ντοβζένκο, Τσουχράι, Μποντρόφ, Μιχαλκόφ και πλήθος άλλοι που πρόσφεραν κλασικές, πια, δημιουργίες. Αυτή η πολύ βαριά κληρονομιά δημιουργήθηκε πάνω σε πολύ συγκεκριμένες βάσεις: Δυνατότητα ανάπτυξης του ταλέντου, οργανωμένη οπτικοακουστική εκπαίδευση, άρτια υλικοτεχνική υποδομή. Δηλαδή, προϋποθέτει ένα κράτος που εκλαμβάνει τον κινηματογράφο ως τέχνη και όχι ως «προϊόν» μιας οπτικοακουστικής «βιομηχανίας». «Οταν ήρθα στη "Μόσφιλμ" τη 10ετία του '70», θυμάται ο Σαχναζάροφ, «βρήκα να δουλεύουν κινηματογραφιστές του ύψους του Κλίμοφ, του Ριζάνοφ, του Σουσκίν. Τουλάχιστον 15 "μάστορες" του κινηματογράφου και πίσω τους άλλοι 20 πολύ καλοί σκηνοθέτες. Ονομάστε μου έστω πέντε σημερινά ταλαντούχα ονόματα». Αραγε, «τέλειωσαν» οι σκηνοθέτες στη Ρωσία; «Τα αριστουργήματα γεννιούνται, όταν στην κοινωνία υπάρχει πλούσια πνευματική ζωή. Κατά την άποψή μου, σήμερα αυτή η ζωή ίσα που θερμαίνεται. Και σε αυτή τη "σούπα" είναι μάλλον αδύνατο να "βράσει" κάτι καλό», απάντησε ο Σαχναζάροφ.

Αν και τα 85χρονα αποτελούν αντικειμενικά μια πολύ καλή επέτειο για γιορτασμούς, ωστόσο, η κατάσταση δεν τους επιτρέπει. Το μόνο «δώρο» στη «Μόσφιλμ» - και αυτό εκ των ενόντων, ήταν η επανάχρηση του κτιρίου που στεγάζει τα εργαστήρια μοντάζ και ήχου, τα οποία ήταν «άεργα» επί 20 χρόνια. Για να γίνουν ακόμη πιο κατανοητά τα μεγέθη της παρακμής, στα 80χρονά της η «Μόσφιλμ» είχε παράξει τουλάχιστον 2.500 ταινίες!

Ιστορία δεμένη
με το σοσιαλισμό

«Ελα να δεις» (1985) του Ελεμ Κλίμοφ

Το ίδιο το στούντιο αποτελεί στην πραγματικότητα
ένα τεράστιο «σύμπλεγμα» κτιρίων και χώρων, μια ξεχωριστή και συνεχώς αναπτυσσόμενη επί δεκαετίες «πόλη» του κινηματογράφου, απλωμένη στην περιοχή των Λενίνσκιγιε Γκόρι (Λόφοι του Λένιν) που η κατασκευή της αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της ανάπτυξης της σοβιετικής αρχιτεκτονικής. Η οποία έλυσε με έναν πρωτοποριακό τρόπο και σε διεθνές επίπεδο τη συνύπαρξη του πλήθους των διαφορετικών ειδικοτήτων που εμπλέκονται στον κινηματογράφο και των υποδομών τους. Ενώ, ταυτόχρονα, τα κτίρια αποτελούν και μια σύντομη, ζώσα, ιστορία της σοβιετικής αρχιτεκτονικής και των επιρροών της από καλλιτεχνικά κινήματα όμως ο κονστρουκτιβισμός.

Εχει σημασία να αναφερθεί ότι η «Μόσφιλμ», όπως και όλα τα μεγάλα στούντιο, μεταφέρθηκαν στην τότε Σοβιετική Δημοκρατία του Καζαχστάν κατά τη διάρκεια του πολέμου, όχι μόνο για να σώσουν την υποδομή τους, αλλά, φυσικά, να συνεχίσουν τη δουλειά τους! Πολλοί τεχνικοί και κινηματογραφιστές δήλωσαν εθελοντές για το μέτωπο, αλλά σε πολλούς το κράτος τους αρνήθηκε αυτή τη συμμετοχή, δεδομένης της σημασίας που έδινε στην εμψύχωση του λαού μέσω της Τέχνης. Αν και αντικειμενικά, η παραγωγή ταινιών τη 10ετία του '40 έπεσε, ωστόσο, τα στούντιο δεν έπαψαν ούτε μια μέρα να δουλεύουν! Το θρυλικό της έμβλημα, το γλυπτό «Ο Εργάτης και η Κολχόζνιτσα» εμφανίστηκε το 1947 για τις ανάγκες της ταινίας «Ανοιξη» και υιοθετήθηκε αμέσως σαν το σήμα του στούντιο.

Το έμβλημα του στούντιο «Ο Εργάτης και η Κολχόζνιτσα» υιοθετήθηκε το 1947

Αμέσως μετά τον πόλεμο και την επιστροφή της «Μόσφιλμ» στη Μόσχα και συγκεκριμένα το 1948, υπήρξε νέα εποχή κτιριακής αναγέννησης του στούντιο. Εκείνη τη χρονιά λήφθηκε η απόφαση για το σχέδιο της «Μεγάλης Μόσφιλμ», το οποίο περιλάμβανε νέα κινηματογραφικά πλατό, κτίρια ειδικά για την κατασκευή σκηνικών κ.ά. Τελευταία επέκταση του στούντιο έγινε τη 10ετία του '80, οπότε κατασκευάστηκε το μεγάλο κτίριο ηχογράφησης και επεξεργασίας ήχου, το οποίο έχει τη δυνατότητα να φιλοξενήσει συμφωνική ορχήστρα και χορωδία 100 ατόμων! Συνολικά, το στούντιο διαθέτει 14 κινηματογραφικά πλατό, 287 χιλιάδες κοστούμια, 100 χιλιάδες οχήματα διαφόρων τύπων και εποχών, πίνακες και γλυπτά!

Τι έγινε μετά; Ο Σαχναζάροφ θυμάται ότι το 1994 μόνταρε στο στούντιο μια ταινία, την «Αμερικάνικη νύχτα». «Εκείνη τη στιγμή ήταν το μοναδικό φιλμ που δουλευόταν σε ολόκληρο το στούντιο. Βγήκα στο διάδρομο και μπορούσα να ακούσω την αντήχηση από τη φωνή μου»...

Γρηγόρης ΤΡΑΓΓΑΝΙΔΑΣ